O real Marabilloso

“A cada paso hallaba lo real maravilloso. Pero pensaba, además, que esa presencia y vigencia de lo real maravilloso no era privilegio único de Haití, sino patrimonio de la América entera donde todavía no se ha terminado de establecer, por ejemplo, un recuento de cosmogonías. Lo real maravilloso se encuentra a cada paso en la historia del Continente”

(Alejo Carpentier).

“No Caribe, e en xeral en América Latina, pensamos que as situacións “máxicas” forman parte da vida cotiá, da mesma maneira que a realidade máis banal. Parécenos completamente natural crer nos presaxios, na telepatía, nos soños premonitorios e en toda unha multitude de supersticións e interpretacións “fantásticas” da realidade. Nos meus libros non busco unha xustificación ou unha interpretación metafísica destes fenómenos. Por iso considérome un escritor realista e nada máis”.

(G. G. Márquez).

Marabilloso remite a unha raíz etimolóxica mir- (mirari), que implica algo visual. Trátase, pois dunha forma especial de mirar ou máis ben admirar. O rasgo que distingue estes escritores é a recreación de referentes históricos ou sociais máis ou menos inmediatos, pero de maneira conscientemente distorsionada mediante recursos tales como a parodia, o grotesco, a elipse, a alusión indirecta, a recorrencia ao valor puramente significante da lingua e un afán representativo de corte globalizador. Non pretenden pintar unha realidade obxectiva comprobable, senón revelar aquilo que para o home dunha cultura determinada, como é a americana máis profunda, resulta máis real en canto forma parte esencial do seu mundo mítico de crenzas, costumes, tradicións e supersticións. Esta cultura está presente en países pequenos de economías preindustriais que se moven en esferas organizativas moi diferentes á racionalidade urbana.
Os principais representantes desta corrente son o guatemalteco Miguel Ángel Asturias, o cubano Alejo Carpentier e o paraguaio Augusto Roa Bastos, e poderiamos incluír a Juan Rulfo, a pesar de presentar características singulares de difícil clasificación. Publican unha serie de obras na década do 50 que marcan o devir da literatura latinoamericana dos anos posteriores. Son autores que se forman nas vanguardas e reciben as influencias dos renovadores da narrativa do século como son James Joyce, Marcel Proust; Franz Kafka, Sigmund Freud e André Bretón, entre outros.